पाठ: ८ तथ्याङ्क प्रशोधन र विश्लेषणमा माइ‌क्रोसफ्ट एक्सेलको प्रयोग (Use of Microsoft Excel în Data Processing and Analysis)

कम्प्युटर सफ्टवेयर (Computer Software)

कम्प्युटर सफ्टवेयरले परिमाणात्मक तथा गुणात्मक दुवै कारका तथ्याहरू प्रशोधन र विश्लेषण गर्न सहयोग पर्दछन् । गुणात्मक तथ्याङ्क प्रशोधन तथा विश्लेषणका लागि ATLAS ti, Nvivo, Quirkos, MAXQDA आदि सफ्टवेयरहरू प्रयोग गरिन्छन् । परिमाणात्मक तथ्याङ्क प्रशोधन तथा विश्लेषणका लागि SPSS, Stata, CSPro, RStudio आदि सफ्टवेयरहरू प्रयोग गरिन्छन् ।

माइक्रोसफ्ट एक्सेलको परिचय (Introduction to MS-Excel)

यो एक Spreadsheet मा आधारित सफ्टवेयर हो जसलाई Windows, macOS, Android & iOS जस्ता Operating System का लागि माइक्रोसफ्ट कम्पनीले विकास गरेको हो। यसलाई परिमाणात्मक तथ्याङ्क प्रशोधन र विश्लेषण गर्न बयोग गरिन्छ। यसको एक Sheet मा १६,३८४ ओटा Columns र १०,४८,५७६ ओटा Rows हुन्छन् । यसमा Column र Row मिल्ने कोठालाई Cell भनिन्छ ।

माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा मध्यक निकाल्ने तरिका Vays to Calculate Mean in MS-Excel)

मध्येक भन्नाले तथ्याङ्कको औसत मान हो। मध्यक काल्ने सूत्र (2x/n) हो जहाँ x= value (तथ्य) र n=Number Value (तथ्यको सङ्ख्या)। माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा प‌ङ्कलाई प्रविष्ट (Entry) गरेपछिः

*     आवश्यक भएको Cell मा क्लिक गर्ने र बराबर चिह्न (०) टाइप गर्ने,

*     त्यसपछि AVERAGE टाइप गरी सानो कोष्ठ सुरू गरी तथ्याङ्क भएका Cell हरू Select गर्ने र कोष्ठ बन्द गर्ने । (अर्थात् Formula Bar मा गएर More Functions भित्र गई Statistical मा जाने र AVERAGE मा क्लिक गर्ने)

*     अब Enter Key थिच्ने त्यसपछि तथ्या‌ङ्कको मध्यक देखिन्छ ।

माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा मध्यिका निकाल्ने तरिका (Ways to Calculate Median in MS-Excel)

मध्यिका भन्नाले परिमाणका आधारमा क्रममा मिलाएको तथ्याङ्कलाई ठिक दुई भागमा विभाजन गर्ने तथ्य हो। माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा तथ्या‌ङ्कलाई प्रविष्ट (Entry) गरेपछिः

*     आवश्यक भएको Cell मा क्लिक गर्ने र बराबर चिह्न (=) टाइप गर्ने,

*     त्यसपछि MEDIAN टाइप गरी सानो कोष्ठ सुरू गरी तथ्याङ्क भएका Cell हरू Select गर्ने र कोष्ठ बन्द गर्ने । (अर्थात् Formula Bar मा गएर More Functions भित्र गई Statistical मा जाने र MEDIAN मा क्लिक गर्ने)

*     अब Enter Key थिच्ने त्यसपछि तथ्याङ्कको मध्यिका देखिन्छ ।

माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा रित निकाल्ने तरिका (Ways to Calculate Mode in MS-Excel)

*     रित भनको तथ्याङ्कभित्र सबैभन्दा बढी दोहोरिएको वा सबैभन्दा बढी बारम्बारता भएको तथ्य हो। यसलाई बहुलक पनि भनिन्छ । माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा तथ्याङ्‌कलाई प्रविष्ट (Entry) गरेपछि:

*     आवश्यक भएको Cell मा क्लिक गर्ने र बराबर चिह्न (=) टाइप गर्ने,

*     त्यसपछि Mode टाइप गरी सानो कोष्ठ सुरू गरी तथ्याङ्क भएका Cell हरू Select गर्ने र कोष्ठ बन्द गर्ने । (अर्थात् Formula Bar मा गएर More Functions भित्र गई Statistical मा जाने र Mode मा क्लिक गर्ने)

*     अब Enter Key थिच्ने त्यसपछि तथ्याङ्कको रित देखिन्छ ।

माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा स्तरीय भिन्नता निकाल्ने तरिका (Ways to Calculate Standard Deviation in MS-Excel)

*     तथ्याङ्‌कको सेटभित्र तथ्यहरू मध्यकबाट कति या वा नजिक छन् भन्ने मापन गर्ने सूचकाङ्‌कलाई नै स्तरीय भिन्नता भनिन्छ । माइक्रोसफ्ट एक्सेलमा तथ्याङ्‌कलाई प्रविष्ट (Entry) गरेपछि:

*     आवश्यक भएको Cell मा क्लिक गर्ने र बराबर चिह्न (=) टाइप गर्ने,

*     त्यसपछि STDEV टाइप गरी सानो कोष्ठ सुरू गरी तथ्या‌ङ्क भएका Cell हरू Select गर्ने र कोष्ठ बन्द गर्ने । (अर्थात् Formula Bar मा गएर More Functions भित्र गई Statistical मा जाने र STDEV मा क्लिक गर्ने)

*     अब Enter Key थिच्ने त्यसपछि तथ्याङ्कको स्तरीय भिन्नता देखिन्छ ।